معرفت . نماز اتّصال ميدهد انسان را به خدا ، و نور پروردگار و نور توحيد را در دل تقويت مىنمايد ؛ و زكات علاقهء انسان را به خدا زياد مىكند ، و از دنيا كم مىكند . نماز ، و زكات به معناى مطلق انفاق در راه خدا ، دو جناح براى سير در عالم تجرّد و ملكوتند . حُبُّ الدُّنْيَا رَأْسُ كُلِّ خَطِيئَة . « 1 » « محبّت دنيا سر منشأ تمام گناهان است . » نماز خواندن و انفاق ، اين محبّت را در انسان ضعيف مىكند . در روز بازپسين نه بَيْعٌ به درد مىخورد و نه خُلَّت ؛ داد و سِتَد فائده‌اى ندارد ، و طرح دوستىهاى دنيوى نيز مثمر فائده نيست . انسان هر چه دارد اگر بدهد كه او را نجات دهند مفيد ثمر نيست . اگر دنيا در مشت او باشد و بكوشد كه در ازاء دادن آن ، برات آزادى از آتش يا تخفيف را دريافت كند ، فائده ندارد ؛ خريد و فروش نيست وَ لا خِلالٌ دوستى هم به درد نمىخورد مگر بر اساس روابط ايمانى . تمام دوست‌هاى دنيا در آن روز با انسان دشمنند . دوستان خدا با دوستان خدا دوستند و بس . پس اگر انسان رابطه با خدا نداشته باشد ، دوست در راه خدا هم ندارد ؛ خلت در راه او ندارد و دستش خالى مىماند . پس بنابراين تمام سلسلهء اسباب و مسبّبات ، تمام ياران و اعوان

--> ( 1 ) « جامعُ الصّغير » سيوطى ، از بيهقى در كتاب « شُعَب الإيمان » ص 146 ، از رسول الله صلّى الله عليه و آله و سلّم .